احساس درد یا تورم پشت زانو را تجربه کردهاید و نمیدانید دلیلش چیست؟ ممکن است کیست بیکر باعث این مشکل شده باشد؛ یکی از شایعترین علل تورم و محدودیت حرکت زانو که اگر نادیده گرفته شود میتواند عوارض جدی ایجاد کند. در این مقاله، همه چیز درباره علائم، علتها، روشهای تشخیص و پیشگیری کیست بیکر را خواهید خواند تا بتوانید بهموقع اقدام کنید.
کیست پشت زانو یا کیست بیکر چیست؟
کیست پشت زانو یا کیست بیکر یک نوع برآمدگی از جنس مایع است که در پشت زانو واقع شده است. این کیست باعث ایجاد درد در زانو و محدودیت حرکت می شود. نام شخصی که این نوع بیماری را شناسایی کرد ویلیام بیکر بود به همین دلیل نام بیکر را به این بیماری اختصاص دادند.در این بیماری مفصل زانو تحت شعاع قرار می گیرد و باعث آسیب غضروفی می شود. به طور کلی کیست پشت زانو قابل درمان است اما دردناک است و باعث گرفتگی در ناحیه ساق پا و مچ پا می شود.
انواع کیست بیکر زانو
کیست بیکر میتواند در افراد مختلف شکلهای متفاوتی داشته باشد و شناخت نوع آن به انتخاب روش درمانی مناسب کمک میکند. این کیست معمولاً بر اساس وجود یا عدم وجود بیماری زمینهای در مفصل به دو دسته اصلی تقسیم میشود.
کیست بیکر اولیه
کیست بیکر اولیه بیشتر در کودکان دیده میشود و معمولاً بدون هیچ بیماری زمینهای در مفصل ایجاد میشود. این نوع کیست اغلب بدون درد است و بسیاری از موارد خودبهخود برطرف میشوند. با این حال، مشاهده تورم پشت زانو در کودکان باید تحت نظر پزشک قرار گیرد تا از اشتباه گرفتن آن با مشکلات دیگر جلوگیری شود.
کیست بیکر ثانویه
کیست بیکر ثانویه شایعترین نوع در بزرگسالان است و به دلیل بیماریهای داخل مفصل مانند آرتروز، پارگی مینیسک یا آسیب رباطها ایجاد میشود. درمان این نوع کیست وابسته به شناسایی و درمان علت زمینهای مفصل است، زیرا بدون کنترل مشکل اصلی، کیست ممکن است ادامه پیدا کند یا دوباره بازگردد.
علائم کیست بیکر
کیست بیکر همیشه با درد و ناراحتی همراه نیست و در برخی افراد کاملاً بدون علامت باقی میماند، اما زمانی که اندازه آن بزرگتر شود یا به بافتهای اطراف فشار وارد کند، میتواند علائم زیر را ایجاد کند:
1 تورم قابل مشاهده در پشت زانو که معمولاً هنگام ایستادن بیشتر مشخص میشود
2 احساس سفتی و خشکی در مفصل زانو بهویژه بعد از استراحت
3 درد هنگام خم و راست کردن پا یا نشستن طولانیمدت
4 کاهش دامنه حرکتی زانو و سختی در صاف کردن کامل پا
5 احساس کشیدگی یا فشار در پشت زانو
6 تشدید درد بعد از فعالیتهای سنگین یا بالا رفتن از پله
7 احساس فشار یا سنگینی در پشت ساق پا
8 قفل شدن یا گیر کردن زانو در برخی حرکات
9 بیحسی خفیف یا گزگز در ساق به دلیل فشار روی اعصاب
10 بدتر شدن علائم بعد از ایستادن یا راه رفتن طولانی
در صورتی که هر یک از این علائم را دارید، بهویژه اگر تورم پشت زانو همراه با درد یا محدودیت حرکتی باشد، بهتر است برای بررسی دقیق و تشخیص علت زمینهای با بهترین جراح ارتوپدی زنجان دکتر سپهر قربانی تماس بگیرید تا از پیشرفت مشکل و بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود.
چه کسانی بیشتر در معرض این کیست هستند؟
کیست بیکر معمولاً در افرادی دیده میشود که دچار مشکلات مفصلی زانو هستند یا فشار زیادی به زانو وارد میکنند. افراد مبتلا به آرتروز زانو، پارگی مینیسک، آرتریت روماتوئید، ورزشکارانی که حرکات تکراری زانو دارند، سالمندان، افرادی با اضافهوزن، کسانی که سابقه آسیبدیدگی زانو دارند و حتی کودکانی که ضعف مادرزادی مفصل دارند بیشتر در معرض این کیست قرار میگیرند. همچنین مشاغلی که نیاز به زانو زدن طولانی دارند میتوانند ریسک ایجاد آن را افزایش دهند.
چه عواملی ممکن است باعث ایجاد کیست بیکر شوند؟
مهمترین علت ایجاد کیست بیکر افزایش مایع مفصلی زانو است که به دلیل التهاب داخل مفصل به سمت پشت زانو هدایت میشود. آرتروز، پارگی مینیسک، آسیب رباطها، التهاب سینوویال، نقرس، عفونت مفصل و ضربههای مکرر به زانو از عوامل اصلی محسوب میشوند. به گفته دکتر سپهر قربانی، هر بیماری که باعث تولید بیش از حد مایع مفصلی شود میتواند زمینهساز این کیست باشد.
درمان کیست بیکر (کیست پشت زانو)
کیست بیکر یا پوپلیتئال در اکثر موارد نیازی به درمان خاصی ندارد و پس از مدتی خود به خود از بین خواهد رفت. با این حال، در صورت بزرگ بودن برآمدگی و درد شدید در زانو و پا ممکن است پزشک یکی از روش های درمانی زیر را به بیمار توصیه کند.
تخلیه مایعات
در این روش پزشک با استفاده از یک سوزن مایعات را از مفصل زانو خارج کند. در این حالت ممکن است برای عملکرد درست در فرایند خروج مایعات، از سونوگرافی در حین کار استفاده شود. در این صورت مایع به طور دقیق از مفصل زانو خارج خواهد شد.
فیزیوتراپی
ورزش ها و تکرار تمرین های فیزیوتراپی به مرور دامنه حرکتی زانو را افزایش می دهد و به مراتب عضلات دربرگیرنده زانو را تقویت می کند. ممکن است برای کاهش درد استفاده از عصا و یا قرار دادن کمپرس یخ روی زانو توصیه شود. رعایت همه موارد در کنار هم به مرور موجب بهبودی ورم پشت زانو خواهد شد.
دارو درمانی
در مواردی برای بهبود بهتر پزشک متخصص داروهای کورتون مانند کورتیزون را تجویز خواهد کرد. این دارو توسط پزشک درون مفصل تزریق خواهد شد و دارو وارد کیست می شود. این دارو باعث کاهش درد خواهد شد اما ممکن است که از عود برجستگی پشت زانو جلوگیری نکند.
اما در صورت وجود آرتروز زانو ، ممکن است کیست حتی پس از درمان ریشه ای از بین نرود. در صورت وجود درد و محدودیت دامنه حرکتی ممکن است عمل جراحی صورت گیرد.
عوارض مربوط به کیست های پوپلیتئال یا بیکر
کیست بیکر در بسیاری از موارد خوشخیم است، اما اگر بزرگ شود یا درمان نشود میتواند باعث بروز عوارض زیر شود:
1 پارگی کیست و نشت مایع به ساق پا که باعث تورم و درد ناگهانی میشود
2 تورم شدید ساق که گاهی با لخته خون اشتباه گرفته میشود
3 درد ناگهانی و شدید در پشت زانو
4 محدودیت حرکتی قابل توجه در خم و راست کردن پا
5 ایجاد لخته خون در موارد نادر و پرخطر
6 بیحسی یا گزگز در ساق به دلیل فشار روی اعصاب
7 ضعف عضلات اطراف زانو در صورت طولانی شدن مشکل
8 اختلال در راه رفتن و لنگیدن
9 التهاب مزمن مفصل زانو
10 افزایش احتمال آسیبهای بعدی زانو به دلیل ناپایداری مفصل
در صورتی که هر یک از این علائم را تجربه میکنید، بهویژه تورم ناگهانی ساق یا درد شدید پشت زانو، بهتر است برای بررسی تخصصی و تشخیص دقیق با بهترین ارتوپد در زنجان دکتر سپهر قربانی تماس بگیرید تا از بروز عوارض جدیتر جلوگیری شود.
تشخیص کیست بیکر
اگر پشت زانوی خود احساس تورم، درد یا سفتی دارید، اولین قدم برای تشخیص دقیق مراجعه به پزشک ارتوپد است. تشخیص کیست بیکر فقط با لمس یک توده انجام نمیشود و لازم است علت اصلی آن که اصولا داخل مفصل زانو قرار دارد بررسی شود، برای تشخیص کیست بیکر از روش های زیر استفاده می شود:
آزمایش X-ray
عکس ساده رادیولوژی برای افرادی مناسب است که درد زانو، سابقه آرتروز یا ساییدگی مفصل دارند. در این روش خود کیست دیده نمیشود اما وضعیت استخوانها، کاهش فضای مفصلی، وجود خار استخوانی و نشانههای آرتروز مشخص میشود. اگر علت کیست بیکر به مشکلات استخوانی و ساییدگی مفصل مربوط باشد، X-ray میتواند اطلاعات اولیه و مهمی در اختیار پزشک قرار دهد.
امآرآی
امآرآی بهترین و دقیقترین روش برای افرادی است که علاوه بر تورم پشت زانو، درد مداوم، قفل شدن زانو یا محدودیت حرکتی دارند. این روش تمام ساختارهای داخل مفصل از جمله مینیسک، رباطها، غضروف و میزان التهاب را نشان میدهد و اندازه و محل دقیق کیست بیکر را مشخص میکند. اگر احتمال پارگی مینیسک یا آسیب رباط وجود داشته باشد، امآرآی ضروریترین بررسی محسوب میشود.
اولتراسوند
سونوگرافی بیشتر برای افرادی انجام میشود که پشت زانو توده نرم دارند و پزشک میخواهد سریع تشخیص دهد که این تورم کیست بیکر است یا لخته خون. این روش بدون درد، سریع و قابل انجام در مطب است و وجود مایع داخل کیست را بهخوبی نشان میدهد. همچنین برای پیگیری روند کوچک شدن کیست بعد از درمان نیز کاربرد دارد.
پیشگیری از کیست بیکر
برای جلوگیری از ایجاد کیست بیکر باید از زانوی خود محافظت کنید و مشکلات مفصلی را جدی بگیریدو موارد زیر را رعایت کنید:
1 عضلات اطراف زانو را با تمرینات منظم تقویت کنید تا فشار از روی مفصل برداشته شود
2 اگر درد زانو دارید آن را نادیده نگیرید و زودتر برای درمان اقدام کنید
3 وزن خود را کاهش دهید تا فشار کمتری به زانو وارد شود
4 از نشستن و زانو زدن طولانیمدت خودداری کنید
5 قبل از ورزش بدن و بهویژه زانو را گرم کنید
6 از حرکات چرخشی و ناگهانی زانو پرهیز کنید
7 در فعالیتهای سنگین از زانوبند طبی استفاده کنید
8 آرتروز و التهاب مفصل را بهموقع درمان کنید
9 در صورت آسیب ورزشی حتماً دوره درمان را کامل کنید
10 با مشاهده تورم پشت زانو سریعاً به ارتوپد مراجعه کنید
نتیجهگیری
کیست بیکر معمولاً یک ضایعه خوشخیم اما وابسته به مشکلات مفصل زانو است و نباید نادیده گرفته شود. تشخیص دقیق با تصویربرداری و درمان علت زمینهای نقش اصلی در بهبود دارد. در صورت مشاهده تورم یا درد پشت زانو، مراجعه به پزشک و بررسی تخصصی اهمیت زیادی دارد و میتواند از عوارض جدیتر جلوگیری کند.