آسیب های مفصلی از جمله بیماری های شایع در بین افراد است. این بیماری دردناک با توجه به علت آن ممکن است در بین تمامی سنین بروز کند. در این مقاله به آسیب های مفصلی و انواع می پردازیم اما قبل از شروع نیاز است تا با مفصل و با کارایی در بدن آشنا شوید.
کارایی مفصل در بدن
مفصل ها از جمله آسیب پذیر ترین و حساس ترین مناطق بدن به شمار می روند. مفاصل در انتهای استخوان های بدن قرار دارد و مانند کپسولی ناحیه ای که استخوان ها به هم متصل می شوند را می پوشاند. جنس مفصل ها از بافت پیوندی و مشابه غضروف است که امکان سایش و لغزیدن استخوان ها روی هم را امکان پذیر می کند بدون اینکه به استخوان آسیبی وارد شود. در واقع وظیفه اصلی مفصل ها به وجود آوردن امکان حرکت استخوان هاست. مفصل با توجه به نوع استخوان و اندام های مورد نظر انواع مختلفی دارند که شامل لولایی، گوی و کاسه و ثابت هستند. آسیب به مفصل ها می تواند حرکت اندام ها را سخت و دردناک کند. در ادامه به این موضوع بیشتر می پردازیم.
دلایل بروز آسیب های مفصلی
علت عمده این آسیب ها افزایش سن است که در اثر آن مفصل ها فرسوده شده و کارایی خود را از دست می دهند. از دیگر علت آن می توان به آسیب های ورزشی حین انجام ورزش و یا ضربه در حادثه و تصادف اشاره کرد.
صدمات ورزشی و آسیب های مفاصل
همانطور که اشاره شد یکی از دلایل آسیب به مفصل ها در ضربه یا برخورد حین انجام ورزش یا حرکات ورزشی است. آسیب های معمول مفصلی در زانو، مچ پا، مچ دست شانه و آرنج ایجاد می شود. این مفاصل می توانند متورم شده و دچار التهاب و قرمزی شوند. همچنین حرکات آنها محدود شده و همراه با درد است. گاهی در اثر شدت آسیب کاملا بی حرکت می مانند.
آسیب های مفصلی ناشی از صدمات ورزشی اغلب در اثر خراب شدن دوچرخه، زمین خوردن در ورزش های تماسی و یا پرت شدن از ارتفاع در هنگام کوه نوردی و شرایط مشابه آن ایجاد می شود. در این حوادث معمولا مفصل های پا و زانو و همچنین لگن بیشترین آسیب را می بینند.
علائم آسیب های مفصلی
علائم آسیب های مفصلی معمولا شامل این موارد است:
درد در ناحیه مفصل، التهاب، قرمزی، سفتی، سختی، ضعف، بی ثباتی مفصل ( از جا در رفتگی )، تورم، کاهش دامنه حرکات و … .
آسیب های غضروفی و عضلانی و تاندونی
تاندون، بافت فیبری است که عضلات را به استخوان های مربوطه متصل می کند. وقتی عضلات و تاندون ها خیلی ضعیف می شوند، توانایی آنها در ایجاد ثبات در مفاصل کاهش می یابد. آسیب به تاندون ها در نهایت منجر به آسیب دیدگی مفصل می شود. در واقع عضلات و تاندون ضعیف تحمل کمتری نسبت به فشار و حرکت در حین فعالیت دارد و بنابراین استخوان و مفاصل را بیشتر در معرض آسیب قرار می دهند.
در صورت کشش بیش از حد عضله یا تاندون که منجر به درد، درد و ناتوانی در استفاده عادی می شود، کشیدگی نامیده می شود. علائم فشار: درد، انقباض یا لرزش عضله و از دست دادن قدرت.
آسیب های شایع عضلانی و تاندونی
عبارتند از تاندو واژینیت (التهاب غلاف تاندون)، تاندونیت، درد تاندونیت آشیل. غضروف نیز از جمله اجزایی است که در محل اتصال استخوان ها و در واقع در بین مفصل دو استخوان قرار دارد. بافت غضروف شبیه به استخوان است با این تفاوت که در غضروف کلسیم رسوب نمی کند و این امر موجب می شود غضروف در عین مقاوم بودن سخت و سفت نباشد و بتواند حرکت بین دو استخوان را تسهیل کند. از بین رفتن غضروف یا آسیب دیدن آن موجب سایش و ضعیف شدن مفاصل می شود که درد و محدودیت حرکتی را به دنبال دارد.
استفاده بیش از حد از یک قسمت از بدن (به عنوان مثال شانه در گلف یا تنیس) می تواند منجر به درد عضلانی مزمن شود. مچ پا به خصوص مستعد آسیب دیدگی تاندون مانند پیچ خوردگی است. کشیدگی می تواند در اثر استفاده بیش از حد ، کشیدن یا کشش عضلات یا تاندون ها ایجاد شود. سویه ها ممکن است به طور ناگهانی ایجاد شده یا در اثر استفاده مزمن یا استفاده بیش از حد ایجاد شوند. پیچ خوردگی شدید ممکن است همان شکسته شدن مچ پا باشد ، بنابراین مهم است که پیچ خوردگی توسط پزشک معاینه و مورد بررسی قرار گیرد تا احتمال شکستگی وجود نداشته باشد.
روش های درمانی آسیب های مفصلی
درمان آسیب مفصلی ناشی از این صدمات ورزشی بسته به شدت جراحت و نوع مفصل متفاوت است اما به طور کلی می توان با روش های زیر درد و تورم را در محل مفصل تا حدی کنترل کرد. با خنک سازی ناحیه آسیب دیده با بسته سرد و گرم می توان التهاب، تورم و قرمزی را کاهش داد. استفاده از بریس و زانو بند می تواند با بهبود هماهنگی مفاصل و ثبات آنها، به حرکت بیش از حد مفصل کمک می کند و موجب کاهش درد و فیکس کردن مفاصل و استخوان ها می گردد. گرما درمانی جهت کاهش سفتی و گرفتگی مفصل بسیار موثر است.
درمان آسیب های مفصلی و آسیب های عضله و تاندون
آسیب های حاد عضله و تاندون معمولا قابل درمان است. با خنک کردن ناحیه با یک بسته سرد و گرم الاستوپلاست، استفاده از باند کرپ الاستوپلاست و فیکس کردن ناحیه آسیب دیده، التهاب و درد را کاهش دهید.
صدمات و سفتی عضلات مزمن را می توان با گرما درمانی، درمان کرد. گرما درمانی با تسکین درد، کاهش اسپاسم عضلات و بهبود گردش خون در ناحیه آسیب دیده موجب می شود تا حدی درد و علائم آسیب ها کاهش یابد.
برای افزایش ثبات عضلانی و جلوگیری از کشیدگی در پاها و مچ پا می توان از تمرین های ورزشی مناسب استفاده کرد.
در مورد آسیب های مفصلی نیز با توجه به شدت آسیب و اینکه کدام مفصل بدن آسیب دیده، درمان ها متفاوت است. معمولا در درمان ابتدا توسط داروهای ضد التهاب و مسکن ها انجام می گیرد. مراحل بعدی درمان شامل فیزیوتراپی و انجام حرکات ورزشی مناسب است و در نهایت اگر آسیب های مفصلی شدید باشد آخرین راه درمان تعویض مفصل است.