اگر بعد از عمل احساس میکنی درد بعد از تعویض مفصل لگن هنوز همراهت است و نمیدانی این درد طبیعی است یا نه، کاملا حق داری نگران شوی. بسیاری از بیماران دکتر سپهر قربانی دقیقا همین سوال را بعد از عمل دارند و نمیدانند چه زمانی درد قابلقبول است و چه زمانی باید بررسی شود. در این مقاله تمام نکات مهم درباره درد بعد از تعویض مفصل لگن را شفاف، کامل و طبق نگرانی واقعی بیماران توضیح میدهیم تا دقیقا بدانی چه وضعیتی طبیعی و چه وضعیتی هشداردهنده است.
درد بعد از تعویض مفصل لگن چقدر طبیعی است؟
بیماران اصولا بعد از جراحی تعویض مفصل لگن، مخصوصا در هفتههای اول، درجاتی از درد بعد از تعویض مفصل لگن را تجربه میکنند؛ این درد نتیجه ترمیم بافتها، التهاب طبیعی بعد از جراحی و شروع حرکت دوباره است. دکتر سپهر قربانی همیشه به بیمارانش توضیح میدهد که درد کنترلشده و روبهکاهش طبیعی است، اما دردی که شدت بگیرد یا با علائم غیرعادی همراه شود، طبیعی محسوب نمیشود.
انواع درد بعد از تعویض مفصل لگن
برای اینکه بهتر بتوانی شرایطت را ارزیابی کنی، باید بدانی درد بعد از تعویض مفصل لگن میتواند انواع مختلفی داشته باشد:
۱. درد عضلانی بعد از تعویض مفصل لگن
این نوع درد اصولا زمانی احساس میشود که فرد پس از عمل شروع به راهرفتن، بلند شدن یا انجام حرکات ابتدایی میکند. عضلات اطراف لگن درگیر جراحی بودهاند و طبیعی است که در روزها و هفتههای ابتدایی با حرکت واکنش نشان دهند. درد عضلانی باید روند کاهشی داشته باشد و به مرور کمتر شود.
۲. درد استخوانی یا عمقی بعد از تعویض مفصل لگن
اگر درد بعد از تعویض مفصل لگن به شکل عمیق و از داخل لگن حس میشود، اصولا مربوط به تطبیق پروتز با بافتهای عمقی و ترمیم استخوان است. این درد در بسیاری از بیماران طبیعی است اما نکته مهم این است که شدت آن باید هفتهبههفته کمتر شود. پایداری یا افزایش آن نیاز به بررسی دارد.
۳. درد تاندونی بعد از تعویض مفصل لگن
وقتی هنگام بالا آوردن پا، نشستن روی زمین بعد از جراحی تعویض لگن یا انجام حرکات خاص درد تیز یا نقطهای حس میشود، اصولا منشأ آن التهاب تاندونهاست. این التهاب یکی از شایعترین دلایل درد بعد از تعویض مفصل لگن است و اصولا بهدلیل حرکتهای نادرست، فشار اضافه یا ضعف عضلات رخ میدهد. اصلاح حرکات و فیزیوتراپی اصولا این درد را کاهش میدهد.
۴. درد عصبی بعد از تعویض مفصل لگن
اگر درد بهشکل تیر کشنده، سوزشی یا همراه با گزگز در ران، باسن یا ساق پا باشد، احتمالا منشاء آن تحریک یا فشار بر اعصاب است. این نوع درد بعد از تعویض مفصل لگن بیشتر در هفتههای ابتدایی دیده میشود و اصولا با کاهش التهاب بهتر میشود، اما شدت غیرعادی یا انتشار وسیع آن باید بررسی شود.
۵. درد ناشی از فشار وزن روی پا پس از جراحی
در روزهای اول، زمانی که فرد روی پای عملشده وزن میاندازد، ممکنه درد افزایش پیدا کند. این موضوع طبیعی است زیرا بدن در حال سازگاری با پروتز جدید است. با این حال، فشار بیش از حد میتواند التهاب را بیشتر کند، بنابراین کنترل مقدار وزنگذاری بسیار مهم است.
۶. درد ناشی از بیتحرکی بعد از تعویض مفصل لگن
اگر مدت طولانی در یک وضعیت بمانید—چه نشسته باشید و چه دراز کشیده—ممکنه هنگام تغییر وضعیت یا شروع حرکت، درد بعد از تعویض مفصل لگن شدیدتر شود. این درد بهدلیل سفتی عضلات و خشکی مفصل است و با حرکات سبک و منظم در طول روز قابلپیشگیری است.
درد بعد از تعویض مفصل لگن چه مدت ادامه دارد؟
به طور معمول، درد بعد از تعویض مفصل لگن در ۲ تا ۶ هفته اول وجود دارد اما روند آن باید روبهکاهش باشد. بیشتر بیماران دکتر سپهر قربانی بعد از ۶ هفته کاهش چشمگیر درد را گزارش میکنند. درد شدید یا پایدار بعد از ۳ ماه، نیاز به بررسی دقیق دارد و نباید نادیده گرفته شود.
اگر قصد انجام جراحی تعویض مفصل لگن را دارید، با بهترین جراح ارتوپدی زنجان (خرمدره) تماس بگیرید و بهترین مراقبتها را دریافت کنید.
چه دردهایی بعد از تعویض مفصل لگن خطرناک محسوب میشوند؟
اگرچه بسیاری از انواع درد بعد از تعویض مفصل لگن طبیعی هستند، اما برخی دردها میتوانند نشانه یک مشکل جدی باشند. این دردها اصولا شدید، ناگهانی یا همراه با علائم دیگری هستند که نشان میدهند روند ترمیم بهطور طبیعی پیش نمیرود. شناخت این علائم بسیار مهم است، زیرا تاخیر در مراجعه میتواند باعث آسیب بیشتر، عفونت یا حتی لقی پروتز شود. در ادامه ۱۰ علامت مهم و هشداردهنده را نام میبریم:
- درد ناگهانی و شدید هنگام چرخش پا
- درد همراه با تب یا لرز
- درد همراه با ترشح از محل جراحی
- درد همراه با ناتوانی یا محدودیت شدید در حرکت
- درد تیرکشنده همراه با بیحسی در پا یا باسن
- دردی که هر روز شدیدتر میشود و روبهکاهش نیست
- درد همراه با قرمزی و گرمی قابلتوجه در اطراف محل جراحی
- درد شدید هنگام ایستادن یا وزنگذاری که ناگهانی شروع شده باشد
- درد عمیق و مداوم که حتی در حالت استراحت هم کاهش نمییابد
- دردی که با ضربان قلب هماهنگ میشود یا حس فشار و نبض در ناحیه جراحی دارد
این دسته از دردها میتوانند نشانه مشکلاتی مانند عفونت، دررفتگی مفصل، لقی پروتز، التهاب شدید تاندونها یا آسیب عصبی باشند و باید سریع ارزیابی پزشکی انجام شود.
راههای کاهش درد بعد از تعویض مفصل لگن
برای کنترل درد بعد از تعویض مفصل لگن راهکارهای زیر بسیار موثر هستند:
۱. استفاده منظم و دقیق از داروهای تجویزشده
داروهای مسکن، ضدالتهاب و گاهی آنتیبیوتیکها نقش اصلی در کنترل درد بعد از تعویض مفصل لگن دارند. مصرف دارو باید طبق نسخه باشد، نه کمتر و نه بیشتر. کاهش خودسرانه دارو میتواند باعث برگشت درد و التهاب شود و مصرف زیاد آن نیز عوارض دارد. بهترین روش این است که داروها را در ساعات مشخص مصرف کنید تا سطح ثابتی از تسکین در بدن حفظ شود.
۲. یخگذاری اصولی و منظم
قرار دادن یخ روی ناحیه لگن به کاهش التهاب و کنترل درد کمک زیادی میکند. برای یخگذاری اصولی، هر بار ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، با فاصله حداقل یک ساعت بین هر نوبت، و همیشه با استفاده از یک پارچه نازک روی پوست انجام شود. یخگذاری صحیح یکی از سریعترین روشها برای کاهش درد بعد از تعویض مفصل لگن در روزهای اول است.
۳. انجام حرکات کششی سبک و کنترلشده
حرکات کششی ملایم باعث جلوگیری از سفتی عضلات و افزایش جریان خون میشود. تمرینات کششی ساده که پس از جراحی توصیه میشود، میتواند از درد ناشی از بیتحرکی جلوگیری کند. اما نکته مهم این است که این حرکات باید کنترلشده و بدون فشار اضافی انجام شوند تا باعث تشدید درد بعد از تعویض مفصل لگن نشوند.
۴. رعایت اصول نشستن و تنظیم ارتفاع صندلی و توالت
صندلی و توالت باید ارتفاع مناسب داشته باشند تا هنگام نشستن و بلند شدن فشار غیرضروری روی لگن وارد نشود. نشستن روی صندلی کوتاه یا خم شدن زیاد میتواند درد را افزایش دهد. تنظیم ارتفاع در حدی که باسن پایینتر از زانو قرار نگیرد، یکی از اصول مهم کاهش درد بعد از تعویض مفصل لگن است.
۵. استفاده از واکر یا عصا برای کاهش فشار روی مفصل
تا زمانی که پزشک اجازه دهد، استفاده از واکر یا عصا ضروری است. این ابزارها فشار وزن را کم کرده و اجازه میدهند مفصل جدید بدون فشار اضافه بهبود پیدا کند. حذف زودهنگام واکر یا استفاده نادرست از آن میتواند باعث افزایش درد بعد از تعویض مفصل لگن شود.
۶. جلوگیری از نشستن طولانیمدت
نشستن طولانی باعث خشکی عضلات، سفتی مفصل و افزایش درد میشود. بهتر است هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه یکبار بلند شوید، کمی راه بروید یا حرکات سبک انجام دهید. این کار گردش خون را بهتر کرده و از تجمع درد و فشار جلوگیری میکند. این یکی از سادهترین اما مؤثرترین راههای کنترل درد بعد از تعویض مفصل لگن است.
۷. فیزیوتراپی اصولی و برنامهریزیشده
فیزیوتراپی یکی از مهمترین درمانها برای کاهش سریعتر درد است. تمرینات تقویتی، کششی و تعادلی به تثبیت مفصل و کاهش التهاب کمک میکنند. انجام فیزیوتراپی اصولی نهتنها درد بعد از تعویض مفصل لگن را کاهش میدهد، بلکه احتمال مشکلات آینده مثل لقی یا محدودیت حرکتی را کم میکند.
۸. خوابیدن صحیح و قرار دادن بالش بین پاها
خوابیدن به پهلوی غیرعملشده و قرار دادن یک بالش بین پاها باعث میشود فشار روی مفصل کم شود و درد کاهش یابد. این وضعیت خواب باعث حفظ راستای طبیعی لگن شده و مانع کشش بیشازحد عضلات میشود. خواب صحیح یکی از عوامل موثر در کاهش درد بعد از تعویض مفصل لگن در طول شب است. در این بخش به شما پیشنهاد می کنیم مقاله بهترین حالت خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن را حتما بخوانید.
تاثیر اشتباهات مراقبتی بر افزایش درد بعد از تعویض مفصل لگن
بسیاری از بیماران پس از جراحی، بهدلیل رعایت نکردن مراقبتهای بعد از جراحی تعویض مفصل لگن، دچار افزایش درد بعد از تعویض مفصل لگن میشوند. این اشتباهات باعث فشار روی پروتز، تحریک بافتها و افزایش التهاب میشود. مهمترین آنها عبارتند از:
1. اگر روی صندلیهای کوتاه بنشینی، فشار زیادی به مفصل وارد میشود و درد افزایش پیدا میکند.
2. اگر بیش از ۹۰ درجه خم شوی، احتمال جابهجایی پروتز و شدتگرفتن درد بالا میرود.
3. اگر روی پهلوی عملشده بخوابی، بافتها تحت فشار قرار میگیرند و درد بیشتر میشود.
4. اگر در هفتههای اول از بالا رفتن از پله بعد از عمل تعویض لگن، عضلات و تاندونها کشیده میشوند و درد تشدید میشود.
5.اگر اجسام سنگین بلند کنی، التهاب و فشار روی مفصل جدید افزایش پیدا کرده و درد شدیدتر میشود.
6. اگر تمرینات توصیهشده را انجام ندهی، عضلات ضعیف میمانند و درد حین راهرفتن بیشتر میشود.
7. اگر یخگذاری را فراموش کنی، التهاب بیشتر میشود و طبیعی است که درد بالا برود.
8. اگر مدت طولانی در یک وضعیت بمانی، خشکی و درد لگن بیشتر میشود.
تاثیر فیزیوتراپی در کاهش درد بعد از تعویض مفصل لگن
فیزیوتراپی یکی از موثرترین و ضروریترین بخشهای درمان برای کنترل درد بعد از تعویض مفصل لگن است. انجام صحیح و منظم تمرینات، نقش مهمی در تثبیت مفصل جدید و بهبود عملکرد حرکتی دارد. مهمترین اثرات فیزیوتراپی عبارتاند از:
- اگر تمرینات فیزیوتراپی را انجام بدهی، التهاب بافتهای اطراف مفصل کمتر میشود و درد کاهش پیدا میکند.
- اگر عضلاتت طبق برنامه تقویت شوند، هنگام راهرفتن فشار کمتری روی مفصل جدید وارد میشود و درد کمتر حس میکنی.
- اگر حرکات کششی را درست انجام بدهی، دامنه حرکتی لگنت افزایش پیدا میکند و احساس خشکی و درد کاهش مییابد.
- اگر تمرینات تعادلی را ادامه بدهی، کنترل بدنیات بهتر میشود و دیگر با هر قدم احساس درد یا ناپایداری نمیکنی.
- اگر فیزیوتراپی را رها نکنی، احتمال لقی پروتز کمتر میشود و دردهای عمقی لگن بهبود پیدا میکند.
- اگر فیزیوتراپی حین هفتههای اول با شدت مناسب انجام شود، از چسبندگی بافتها جلوگیری میشود و درد کمتری خواهی داشت.
- اگر الگوهای صحیح راهرفتن را یاد بگیری، دیگر وزن را اشتباه روی مفصل نمیاندازی و درد روزانه کمتر میشود.
- اگر فیزیوتراپی را طبق برنامه ادامه بدهی، بازگشتبهفعالیت سریعتر و بدون درد انجام میشود.
محدودیتهای حرکتی و دردهای مرتبط پس از عمل
بعد از تعویض مفصل لگن، محدودیتهای حرکتی طبیعی هستند و بهویژه در هفتههای اول بیشتر حس میشوند. بیماران ممکنه در خم شدن، بلند شدن از صندلی، یا بالا رفتن از پلهها درد و سختی حرکت تجربه کنند. این محدودیتها ناشی از تورم بافتها، ضعف عضلات و تطبیق بدن با پروتز جدید است. انجام تمرینات فیزیوتراپی منظم و رعایت نکات ایمنی در حرکات روزانه، به تدریج دامنه حرکتی را بهبود میبخشد و درد مرتبط با حرکت کاهش پیدا میکند.
مقایسه درد در تعویض مفصل کامل و نیمه لگن
درد پس از تعویض مفصل کامل لگن اصولا کمی شدیدتر و گستردهتر از تعویض نیمه لگن است، زیرا در جراحی کامل بخشهای بیشتری از بافتها و استخوانها درگیر میشوند. درد ناشی از جراحی نیمه لگن اصولا محدود به منطقه خاصی است و روند کاهش آن سریعتر است. با این حال، در هر دو نوع عمل، روند طبیعی کاهش درد با فیزیوتراپی و مراقبتهای بعد از جراحی مشابه است و پیروی دقیق از توصیههای پزشک، نقش مهمی در کاهش درد و بازگشت سریع به فعالیتهای روزمره دارد.
نتیجهگیری
درد بعد از تعویض مفصل لگن تا حدی طبیعی و بخشی از روند بهبود است. شناخت انواع درد، رعایت نکات مراقبتی، انجام منظم فیزیوتراپی و کنترل وزنگذاری روی مفصل، از مهمترین عوامل کاهش درد و محدودیتهای حرکتی هستند. در صورت مشاهده درد شدید، ناگهانی یا همراه با علائم غیرطبیعی، مراجعه فوری به پزشک ضروری است تا از بروز عوارض بعد از جراحی تعویض مفصل لگن جدی جلوگیری شود.
سوالات پرتکرار درباره درد بعد از تعویض مفصل لگن
بله، درد طبیعی باید هفتهبههفته کاهش یابد. درد پایدار یا شدید نیاز به بررسی دارد.
این موضوع بسته به نوع عمل و توصیه پزشک متفاوت است، اما اصولا طی چند هفته اول، وزنگذاری محدود انجام میشود و سپس به تدریج افزایش مییابد.
بله، انجام منظم و اصولی تمرینات فیزیوتراپی التهاب را کاهش داده، عضلات را تقویت میکند و دامنه حرکتی را بهبود میبخشد.
درد شدید ناگهانی، تورم یا قرمزی زیاد، ترشح از محل جراحی، تب، بیحسی یا تیرکشیدن به پا، از علائم هشداردهندهاند.
اصولا تا زمان اجازه پزشک و بهبود قدرت عضلات و تعادل، استفاده از واکر یا عصا توصیه میشود.