پس از انجام جراحی تعویض مفصل لگن، یکی از مهمترین نکاتی که ممکنه فراموش کنید، وضعیت خوابیدن است. شاید فکر کنید که تنها به استراحت نیاز دارید، اما حقیقت این است که وضعیت خوابیدن به طور مستقیم بر روند بهبودی شما تأثیر میگذارد. در این مقاله، دکتر سپهر قربانی، متخصص جراحی تعویض مفصل لگن، به شما خواهد گفت که چرا خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن اینقدر مهم است و چطور با رعایت اصول خواب صحیح میتوانید از بروز مشکلات جدی جلوگیری کنید.

اهمیت وضعیت خواب بعد از جراحی تعویض مفصل لگن
خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن نقش بسیار مهمی در بهبودی شما دارد. جراحی تعویض مفصل لگن به طور طبیعی فشار زیادی به ناحیه جراحیشده وارد میکند. این فشار و عدم رعایت اصول خواب صحیح میتواند به مفصل جدید آسیب بزند و شما را در معرض مشکلات جدیدی قرار دهد. عدم رعایت این اصول میتواند منجر به دردهای مزمن، آسیبهای بیشتر به مفصل و حتی طولانی شدن دوره نقاهت شود.دکتر سپهر قربانی تأکید میکند که بسیاری از بیماران بعد از جراحی از مشکل خوابیدن شکایت دارند و در صورتی که این مشکلات جدی گرفته نشوند، تاثیرات منفی زیادی بر روند بهبودی خواهند گذاشت. بنابراین، رعایت نکات صحیح خوابیدن در دوران نقاهت بسیار ضروری است.

مناسبترین وضعیتهای خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن
به گفته دکتر سپهر قربانی، بهترین وضعیتهای خوابیدن بعد از جراحی به طور مستقیم بر کاهش فشار و درد در ناحیه مفصل لگن تاثیر میگذارند. رعایت نکات مراقبتهای بعد از جراحی تعویض مفصل لگن به شما کمک خواهد کرد که خواب راحتتری داشته باشید و روند بهبودی شما تسریع یابد.
حتما به پشت بخوابید
خوابیدن به پشت یکی از مهمترین وضعیتهای خواب بعد از جراحی تعویض مفصل لگن است. این وضعیت نه تنها فشار کمتری به مفصل جدید وارد میکند بلکه موجب توزیع یکنواخت وزن بدن میشود. در این حالت، مفصل لگن در موقعیت طبیعی و درست خود قرار میگیرد، که مانع از جابهجایی آن میشود و خطر در رفتن مفصل یا آسیبدیدگی کاهش مییابد.در واقع، هنگام خوابیدن به پهلو یا شکم، وزن بدن به طور غیرطبیعی بر مفصل عملشده فشار وارد میکند و موجب ناراحتی یا حتی آسیبدیدگی میشود. از این رو، خوابیدن به پشت به ویژه در هفتههای اول پس از جراحی بهترین گزینه است.
چگونه باید این کار را انجام دهید؟
- برای راحتی بیشتر، میتوانید از بالشهای مخصوص یا پشتیهای قابل تنظیم استفاده کنید که از حرکت اضافی بدن در طول شب جلوگیری کنند.
- پاها باید کاملا صاف و موازی با هم قرار گیرند، نه به هم پیچیده یا خم شده. این کار از وارد شدن فشار به مفصل جلوگیری میکند.
حتما به پهلو با بالش بین پاها بخوابید
خوابیدن به پهلو یکی از وضعیتهای رایج است که بسیاری از افراد به آن عادت دارند. با این حال، این وضعیت اگر بدون استفاده از بالش بین پاها باشد، میتواند فشار زیادی به مفصل وارد کند. قرار دادن بالش بین پاها از جابهجایی مفصل جلوگیری کرده و از فشار اضافی بر مفصل جلوگیری میکند.این روش به ویژه برای افرادی که نمیتوانند به پشت بخوابند یا از آن خسته میشوند مفید است. همچنین، در صورتی که از جراحی مفصل لگن در یک طرف بدن خود استفاده کردهاید، خوابیدن به پهلو از طرف غیرعملشده میتواند راحتی بیشتری ایجاد کند.
چگونه باید این کار را انجام دهید؟
- یک بالش متوسط یا بزرگ را بین زانوهای خود قرار دهید.
- زانوها باید اندکی خم شوند تا بدن در وضعیت راحتتری قرار گیرد. این کار به تثبیت موقعیت مفصل کمک میکند.
- اطمینان حاصل کنید که پاها در وضعیت طبیعی و صاف باقی بمانند.
از تکیهگاههای کمکی استفاده کنید
استفاده از تکیهگاههای کمکی، مانند بالشهای حمایتی یا پشتیها میتواند به راحتی بیشتر شما کمک کند. این تکیهگاهها نه تنها از فشار روی مفصل عملشده جلوگیری میکنند، بلکه در حفظ وضعیت صحیح بدن در طول شب نیز موثر هستند.
- در وضعیتهای مختلف خوابیدن راحتتر باشید بدون آن که مفصل تحت فشار قرار گیرد.
چگونه باید این کار را انجام دهید؟
- از بالشهای مخصوص جراحی که بهطور خاص برای حمایت از مفصل طراحی شدهاند استفاده کنید.
- در صورت نیاز، از پشتیهای نرم یا بالشهای اضافه برای حمایت از قسمت پایین کمر و پاها استفاده کنید.
خوابیدن با استفاده از تخت مخصوص یا موقعیت نیمهنشسته را امتحان کنید
در مواردی که خوابیدن به پشت یا پهلو برای شما دشوار است، میتوانید از تختهای مخصوص یا موقعیت نیمهنشسته استفاده کنید. این وضعیت به شما کمک میکند که بدون فشار به مفصل عملشده استراحت کنید و از دردهای اضافی جلوگیری نمایید. تختهای مخصوص برای دوران نقاهت، مانند تختهایی که قابل تنظیم هستند، به راحتی وضعیت بدن شما را در موقعیت بهینه قرار میدهند.
چگونه باید این کار را انجام دهید؟
- از تختهای قابل تنظیم استفاده کنید که به شما این امکان را میدهند که بالاتنه خود را بالا ببرید تا مفصل لگن در موقعیت ایمن قرار گیرد.
- اگر تخت مخصوص ندارید، میتوانید از پتوها یا بالشها برای ایجاد موقعیت نیمهنشسته استفاده کنید.
خوابیدن با رعایت فاصله مناسب بین پاها
یکی از سادهترین نکات برای حفظ وضعیت صحیح مفصل و جلوگیری از جابهجایی آن، رعایت فاصله مناسب بین پاها است. این کار بهویژه هنگام خوابیدن به پهلو اهمیت دارد. بالشهایی که بین پاها قرار میگیرند، به شما کمک میکنند که پاها از هم جدا باقی بمانند و مفصل در موقعیت صحیح خود قرار گیرد.
چگونه باید این کار را انجام دهید؟
- هنگام خوابیدن به پهلو، یک بالش بین زانوها قرار دهید و اطمینان حاصل کنید که پاها به هم نچسبند.
- پاها نباید بیشتر از حد خم شوند، بنابراین استفاده از بالشهای مناسب بسیار ضروری است.

نامناسبترین وضعیتهای خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن
خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن نیاز به دقت زیادی دارد. عدم رعایت وضعیتهای صحیح خواب میتواند به مفصل جدید آسیب بزند، موجب درد بیشتر و روند بهبودی را کند کند. دکتر سپهر قربانی تاکید دارند که باید از وضعیتهای خواب نامناسب پرهیز شود تا مفصل به درستی بهبود یابد و شما از بروز مشکلات غیر ضروری جلوگیری کنید.
در ادامه، به توضیح وضعیتهایی میپردازیم که باید از آنها خودداری کنید و علت اهمیت این رعایتها را بررسی میکنیم:
هرگز به شکم نخوابید:
خوابیدن به شکم یکی از بدترین وضعیتها پس از جراحی تعویض مفصل لگن است. فشار زیادی به مفصل جدید وارد میشود که نه تنها درد را بیشتر میکند بلکه میتواند به در رفتن مفصل و ایجاد آسیبهای جدی منجر شود. در این وضعیت، مفصل تحت فشار مستقیم قرار میگیرد که ممکنه باعث جابهجایی آن شود. اگر به دنبال راحتی هستید، به پشت بخوابید تا بدن شما در حالت طبیعی قرار گیرد و فشار به مفصل کاهش یابد.
از خوابیدن به پهلوی عملشده خودداری کنید:
خوابیدن به پهلوی عملشده برای مفصل شما خطرناک است. این وضعیت به مفصل فشار زیادی وارد میکند و احتمال در رفتن مفصل یا آسیب به آن را افزایش میدهد. دکتر سپهر قربانی توصیه میکنند که فقط به پهلوی سالم خود بخوابید و از قرار دادن وزن بدن روی سمت عملشده پرهیز کنید.
هیچوقت بدون بالش بین پاها نخوابید:
زمانی که به پهلو میخوابید، قرار دادن بالش بین پاها حیاتی است. بدون بالش، پاها به یکدیگر برخورد کرده و مفصل در معرض فشار اضافی قرار میگیرد. این کار میتواند باعث آسیب به مفصل و کاهش روند بهبودی شود. بالش بین پاها کمک میکند که مفصل در وضعیت صحیح خود باقی بماند و از چرخش غیر طبیعی آن جلوگیری کند.
خوابیدن به صورت نیمهنشسته روی کاناپه یا صندلی توصیه نمیشود:
خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن به صورت نیمهنشسته به ویژه در وضعیتهای غیرطبیعی مانند کاناپه یا صندلی میتواند به مفصل جدید آسیب بزند. این وضعیت باعث میشود که مفصل در موقعیت نامناسبی قرار گیرد و به فشار بیشتری دچار شود. برای حفظ راحتی بیشتر و بهبود روند بهبودی، همیشه تلاش کنید که روی تخت بخوابید و بدن را در موقعیت مناسب قرار دهید.
از خوابیدن در وضعیتهای پیچیده یا خمیده پرهیز کنید:
خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن در وضعیتهای پیچیده یا خمیده باعث وارد شدن فشار زیادی به مفصل لگن میشود. این وضعیتها نه تنها ناآرامی ایجاد میکنند بلکه احتمال آسیب به مفصل و دردهای شدید را نیز افزایش میدهند. دکتر سپهر قربانی به شدت توصیه میکنند که بدن خود را در وضعیت طبیعی قرار دهید و از خم شدن بیش از حد اجتناب کنید تا فشار بر مفصل کم شود.
از خوابیدن با خم شدن بیش از حد زانو اجتناب کنید:
خوابیدن با زانوهای خمیده میتواند به مفصل لگن فشار بیاورد و باعث ایجاد درد و ناراحتی بیشتر شود. در این وضعیت، مفصل در زاویه غیرطبیعی قرار میگیرد که موجب آسیب و محدودیت در حرکت مفصل میشود. بهترین کار این است که پاها را صاف و در وضعیت طبیعی نگه دارید تا فشار از مفصل برداشته شود.
به پهلو بدون تکیهگاه نخوابید:
اگر به پهلو میخوابید، حتما از تکیهگاهها یا بالشهای حمایتی استفاده کنید. بدون این وسایل، مفصل در معرض فشار غیرطبیعی قرار میگیرد و میتواند به آسیب و درد بیشتر منجر شود. بالشهایی که بین پاها قرار میدهید، به مفصل کمک میکنند تا در وضعیت صحیح باقی بماند و از در رفتن آن جلوگیری کنند.
در صورتی که قصد انجام جراحی تعویض مفصل لگن با بهترین جراح ارتوپدی زنجان (خرمدره) با شماره زیر تماس بگیرید:
نکات مهم هنگام خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن
خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن نیازمند دقت و رعایت اصول خاص است. در ادامه، نکات ضروری را بررسی میکنیم که باید در هنگام خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن رعایت کنید:
- از کشیدن باسن در هنگام بلند کردن جسمی از روی زمین خودداری کنید.
- بهتر است از یک تشک سفت و محکم استفاده کنید.
- استفاده از بالش در هر حالتی که میخوابید ضروری است و باید بین زانوها قرار گیرد.
- از چرخاندن پا به سمت داخل خودداری کنید و از انداختن هر دو پا بر روی یکدیگر بپرهیزید.
- به هیچ عنوان بر روی ناحیه و طرفی که تحت جراحی قرار گرفته است، نخوابید.
- از استفاده از پشتی یا بالش در پشت خود برای پشتیبانی بیشتر از کمر و لگن استفاده کنید.
- از تغییرات ناگهانی وضعیت خواب خودداری کنید و به آرامی بدن را در هنگام چرخش تغییر دهید.
- از خوابیدن به شکم یا قرار دادن وزن بدن بر روی مفصل لگن خودداری کنید.
- هنگام برخاستن از تخت، از دستها و پاها برای حمایت از بدن استفاده کنید و به آرامی بلند شوید.
رضایت از جراحی تعویض مفصل زانو
این مقاله ها را بخوانید: عوارض بعد از جراحی تعویض مفصل لگن
وضعیت خواب در هفتهها و ماههای مختلف پس از جراحی تعویض مفصل لگن
در اینجا جدول وضعیت خواب با راهنماییهای دکتر سپهر قربانی برای دوران نقاهت پس از جراحی تعویض مفصل لگن آمده است. این جدول به شما کمک میکند تا وضعیت خواب خود را در هر مرحله از بهبودی به درستی تنظیم کنید و از فشار اضافی به مفصل جلوگیری کنید.
| هفته / ماه | وضعیت خواب | توصیهها |
| هفته 1-2 | خوابیدن به پشت یا پهلو با بالش بین پاها | خوابیدن به پشت بهتر است. از بالش بین پاها استفاده کنید. اجتناب از خوابیدن به شکم یا به پهلوی عملشده. |
| هفته 3-4 | خوابیدن به پشت با تکیهگاه برای کمر | استفاده از پشتی برای حمایت کمر و بالش زیر زانو. |
| ماه 1-2 | خوابیدن به پهلو با بالش بین پاها | خوابیدن به پهلوی سالم با بالش بین پاها. اجتناب از پهلوی عملشده. |
| ماه 3-6 | خوابیدن به پهلو یا به پشت | خوابیدن به پهلو یا به پشت با بالشهای حمایتی. |
| ماه 6 و بعد از آن | خوابیدن به حالت طبیعی و راحتتر | خوابیدن به پهلو یا پشت، اگر درد نداشتید. |

برای پیشگیری از درد و ناراحتی در شب چه کار کنیم؟
برای پیشگیری از درد و ناراحتی در شب پس از جراحی تعویض مفصل لگن، رعایت برخی نکات ساده و کاربردی میتواند تأثیر زیادی بر کیفیت خواب شما داشته باشد. استفاده از کمپرس یخ یا گرما قبل از خواب، انجام ورزشهای کششی ملایم برای آرامش عضلات، و تنظیم دمای اتاق میتواند به کاهش درد و التهاب کمک کند. همچنین، استفاده از بالشهای مناسب برای حفظ موقعیت صحیح مفصل و جلوگیری از فشار اضافی بسیار مؤثر است. کنترل استرس و اضطراب نیز نقش مهمی در بهبود کیفیت خواب دارد؛ چرا که نگرانیها و تنشهای ذهنی میتواند خواب شما را مختل کند. با رعایت این نکات، میتوانید شبهای راحتتری داشته باشید و روند بهبودیتان تسریع یابد.
این مقاله را حتما بخوانید:جراحی تعویض مفصل لگن
در صورت چه مشکلاتی به دکتر مراجعه کنیم؟
اگر در طول شب درد شدیدی احساس کردید یا احساس ناراحتی در مفصل جراحیشده داشتید که با تغییر وضعیت خواب بهبود نیافت، حتما باید بلافاصله با دکتر سپهر قربانی تماس بگیرید. همچنین اگر هر گونه تغییرات غیرمعمول در وضعیت بدن خود مشاهده کردید، مشاوره با پزشک ضروری است تا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری شود.
نتیجهگیری
در پایان، خوابیدن بعد از جراحی تعویض مفصل لگن، اگر با دقت و رعایت نکات صحیح انجام شود، نقش بسزایی در تسریع روند بهبودی دارد. رعایت وضعیتهای صحیح خواب، استفاده از بالشهای حمایتی، پرهیز از فشارهای اضافی به مفصل، و بهبود شرایط محیطی مانند دمای اتاق میتواند به کاهش درد و ناراحتی کمک کند و شما را به سرعت به فعالیتهای روزمره برگرداند. از طرفی، اجتناب از وضعیتهای نامناسب خواب، همچون خوابیدن به شکم یا بدون بالش بین پاها، از بروز مشکلات اضافی و آسیب به مفصل جلوگیری میکند.اگر در دوران نقاهت خود با مشکلات خواب یا درد مواجه شدید، دکتر سپهر قربانی توصیه میکنند که بهطور مداوم وضعیت خواب خود را بررسی کرده و در صورت نیاز از مشاوره پزشکی و فیزیوتراپی بهرهبرداری کنید
سوالات متداول درباره خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن
بله، اما این کار باید با احتیاط انجام شود. در هفتههای اول پس از جراحی، خوابیدن به پهلوی عملشده خطر در رفتن مفصل و آسیب به آن را افزایش میدهد. بهتر است از خوابیدن به این سمت خودداری کنید و تنها به پهلوی سالم بخوابید تا مفصل جراحیشده در وضعیت ایمن قرار گیرد.
بله، در صورتی که درد مانع از خوابیدن راحت شما شود، میتوانید از داروهای مسکن طبق دستور پزشک استفاده کنید. این داروها میتوانند به کاهش درد کمک کنند و به شما کمک کنند تا شب راحتتر بخوابید. اما از مصرف خودسرانه داروهای مسکن بدون مشورت با پزشک خودداری کنید.
تشک نرم میتواند وضعیت خواب شما را تحت تاثیر قرار دهد و باعث تغییر موقعیت بدن شود که این میتواند فشار غیرضروری به مفصل وارد کند. استفاده از تشک سفت و محکم توصیه میشود زیرا از فشار اضافی جلوگیری کرده و بدن شما را در وضعیت طبیعی نگه میدارد.
در دوران نقاهت، نشستن طولانیمدت یا ایستادن برای مدت طولانی ممکنه باعث ایجاد درد در ناحیه مفصل لگن شود. بهتر است که از حرکتهای طولانیمدت بدون تغییر وضعیت خودداری کنید و هر چند وقت یک بار وضعیت بدن خود را تغییر دهید تا از وارد آمدن فشار به مفصل جلوگیری شود.
در ابتدا پس از جراحی، باید مراقب باشید که وضعیت خواب شما به گونهای باشد که از فشار به مفصل جلوگیری شود. به تدریج و طبق دستور پزشک، میتوانید وضعیتهای خواب را تغییر دهید. اصولا پس از 6 تا 8 هفته و با بهبودی بیشتر، میتوانید به وضعیتهای خواب طبیعی خود بازگردید، اما این بستگی به روند بهبودی شما دارد.
استفاده از کمپرس سرد در شب میتواند به کاهش تورم و درد کمک کند، به خصوص در 48 ساعت اول پس از جراحی. از طرف دیگر، پدهای گرمایی برای تسکین دردهای عضلانی و رفع اسپاسم عضلات در طول شب مؤثر هستند. این روشها میتوانند به شما کمک کنند که در شب راحتتر بخوابید، اما از قرار دادن مستقیم گرما یا سرما روی مفصل خود به مدت طولانی اجتناب کنید.